17 Ağustos

İTÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Naci Görür, İstanbul’u etkileyecek depremin büyüklüğünün 7,2’nin altında olmayacağını söyledi. Görür, “17 Ağustos’tan daha ağır bir tablo ortaya çıkacak” dedi.

Olası bir İstanbul depreminde oluşabilecek kaza senaryoları üzerine bir rapor hazırlayan Kimya Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi, yakıt istasyonlarına dikkat çekti: “90 metre yakında olan kurtulamaz.”

Herşeyde olduğu gibi DEPREM’i de yanlızca 17 Ağustos zamanı gelince 1 günlüğüne hatırlıyor ve unutuyoruz. Deprem olacağı yanlızca 17 Ağustos’ta söyleniyor, önlem alınması gerektiği yaygaraları koparılıyor.

Senenin kalan 364 gününde ne oluyor HİÇ…

Prof. Dr. Celal Şengör, Marmara Denizi’nde İstanbul’u da etkileyecek depremin büyüklüğünün en az 7 olacağını söyledi. Şengör, “Maksimum ise 7,6 olacak. Bu, 7 büyüklüğünde başka bir depremi de tetikleyebilir” dedi.

Kısa süre önce 8,8 büyüklüğünde bir deprem ile sarsılan Şili’de hayatını kaybedenlerin sayısı 700′ün biraz üzerindeydi. Peki Şili bu kadar büyük bir depremi böyle bir bilanço ile atlatmayı nasıl başardı?

Elazığ’da 6,0 büyüklüğündeki depremde 50′den fazla kişinin ölmesi, akıllara önceki hafta meydana gelen Şili depremini getirdi.

Şili, geçen hafta 8,8 büyüklüğündeki bir depremle sarsılmıştı. Ancak depremde hayatını kaybedenlerin sayısı, 800′ün altındaydı. Depremin büyüklüğü göz önüne alındığında, ölü sayısının bu kadar düşük kalmasında, Şili’nin depreme hazırlıklı olması büyük rol oynamıştı.

Dünyanın en yoğun sismik faaliyetlerinin yaşandığı hat üzerinde bulunan Şili, daha önce yaşadığı tecrübelerden ders çıkararak, sağlam yapılaşma ve dayanıklı bir altyapı sistemi kurmuştu.

Güney Amerika’nın en zengin ülkelerinden olan Şili, ateş çemberi denen dünyanın en yoğun sismik faaliyetlerinin yaşandığı hat üzerinde bulunuyor. Ülke 22 Mayıs 1960′da, 9,5 büyüklüğünde bir deprem meydana gelmiş, 1655 kişi ölmüş, 2 milyon kişi evsiz kalmıştı

AZ KATLI BİNALAR
Bu deneyimden ders çıkaran Şili, daha az katlı, sismik dalgalarla hareket eden esnek zeminli binalar inşa etti.

Düşük gelirliler için de yine depreme dayanıklı evler yapıldı ve güçlü bir alt yapı kuruldu.

Nitekim 8.8 büyüklüğündeki depremde çok sayıda bina yan yattı, kolonları çatladı, kullanılamaz hale geldi. Ancak çok az bina yerle bir oldu.

YABANCI YARDIM BİLE İSTEMEDİLER
Şili felakete karşı eğitimli ve organize olmayı da öğrendi. Halk ve kurtarma ekipleri, depremde nasıl davranılacağı konusunda bilinçlendirilmişti. Bu nedenle yabancı ekiplerden yardım bile istenmedi.

Uzmanlar, deprem kuşağında yer alan ülkelerin Şili’yi model alması gerektiğini söylüyor.

Elazığ’da meydana gelen 6,0 büyüklüğündeki depremde şu ana kadar 57 kişi öldü, 50’den fazla kişi de yaralandı. Ölümlerin meydana geldiği 6 köyde, yıkılan evlerin kerpiç olması dikkat çekti.

Elazığ sabaha karşı saat 04.32′de 6.0 büyüklüğünde bir depremle sarsıldı.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü’nün verdiği bilgiye göre, depremin merkez üssü Karakoçan ilçesi Başyurt beldesiydi.

Yerin 5 kilometre altında meydana gelen sarsıntı, yaklaşık 1 dakika sürdü.

Deprem, Erzincan, Tunceli, Malatya, Bingöl, Erzurum ve Diyarbakır’da da hissedildi.

Deprem en çok 6 köyü etkiledi. En büyük hasar ve can kaybı Kovancılara bağlı, Aşağı ile Yukarı Kanatlı, Göçmeler, Aşağı ile Yukarı Demirci, Okçular köylerinde oldu.

Özellikle Okçular Köyü’nde evlerin büyük bir kısmı yıkıldı ve çok sayıda insan hayatını kaybetti.

Depremde şu ana kadar 57 kişi yaşamını yitirdi, 50′den fazla kişi de yaralandı.

Bu arada, yıkılan binaların büyük bir kısmının kerpiçten yapılması dikkat çekti.

ARTÇILAR KORKUTTU
Bölgede, saat 09.47′de 5.5, saat 12.04′te 5,1 büyüklüğünde, saat 13.12′de ise 5.3 büyüklüğünde üç deprem daha meydana geldi. Depremler büyük paniğe neden oldu.

Elazığ’da dün geceki büyük depremin ardından yaşanan artçı depremlerin sayısı ise 40′ı aştı.

Uzmanlar, vatandaşları hasarlı binalara girmemeleri konusunda uyarıyor.

Geçen Cumartesi Şili’de meydana gelen 8.8 büyüklüğündeki deprem, Dünya’nın kendi etrafındaki dönüş süresini, yani bir günü kısalttı.

NASA uzmanlarından Richard Gross tarafından yapılan hesaplamalara göre, Dünya’nın bir günü 1.26 mikrosaniye kısaldı.

Saniyenin milyonda biri mikrosaniye olarak adlandırılıyor.

NASA’nın araştırması, Şili’deki deprem sonucu Dünya’nın ekseninin ne ölçüde kaymış olduğunu da ortaya koyuyor. Yapılan hesaplar sonucu Dünya’nın ekseninde 8 santimetrelik, bir başka deyişle 3 ‘inç’lik bir kayma olduğu belirlendi. Bu kayma bir gün süresindeki kısalmayı da beraberinde getirdi.

Araştırmayı yürüten Richard Gross’a göre, aynı hesaplama modeli 2004′teki 9.1′lik Sumatra depremine uygulanacak olursa, o depremde de Dünya’nın bir gününün 6.8 mikrosaniye kısaldığı ortaya çıkıyor. Sumatra depreminin yol açtığı eksen kayması ise 7 santimetre yahut 2.76 inçlik ölçüde.

Şili depreminin 2004 Sumatra depremi kadar şiddetli olmamasına rağmen daha büyük bir eksen kaymasına sebep olmasını NASA araştırmacısı Gross iki nedene dayandırıyor: Birincisi, Sumatra depremi Ekvator’a yakın bir noktada meydana gelirken, Şili depreminin güney yarımkürenin orta enlemleri dolaylarında oluşması. Bu da son depremin Dünya’nın ekseni üzerinde daha etkili olması sonucunu doğuruyor.

Gross ikinci sebep olarak da, Şili depreminin meydana geldiği fayın, Sumatra depremini üreten faya nazaran Dünya’nın merkezine daha dik bir açıyla yöneliyor olmasını gösteriyor.

Güney Amerika ülkesi Şili, 1,5 dakika süren 8.8 büyüklüğünde bir depremle sarsıldı. Ölü sayısı 700′ü geçti. Bir binanın enkazında mahsur kalan 100 kişiye ulaşılmaya çalışılıyor, ülkede yağma başladı.

Şili’de 28 Şubat 2010 sabahı Concepcion kenti yakınlarında TSİ 08.43’te çok şiddetli bir deprem meydana geldi.

Amerikan Jeolojik Araştırma Kurumu, 8.3 olarak duyurduğu deprem büyüklüğünü önce 8.5′a, daha sonra 8.8′e yükseltti.

Depremin merkez üssü, başkent Santiago’nun 325 kilometre güneybatısı ve Concepcion kentine 115 kilometre uzaklıktaydı. Yerin 35 kilometre altında meydana gelen deprem, yaklaşık 1.5 dakika sürdü.

2 milyon kişiyi etkileyen depremde 500 bin ev yıkıldı ya da ağır hasar gördü. Deprem nedeniyle yollar, köprüler ve bazı hastaneler yıkıldı, elektrik ve telefon şebekeleri de çöktü.

Bu arada Devlet Başkanı Michelle Bachelet afet durumu ilan etti. Başkent Santiago’daki uluslararası havaalanı uçuşlara kapatıldı.

100 KİŞİ BİR BİNANIN ENKAZINDA MAHSUR
Şili’de ölü sayısı hızla artıyor. Son açıklamalara göre hayatını kaybedenlerin sayısı 700′ü geçti.

Deprem merkezine en yakın kent olan 670 bin nüfuslu Concepcion kentinde çöken bir binada yaklaşık 100 kişi mahsur kaldı. Conception Belediye Başkanı, 200 kişinin yaşadığı binada yaklaşık 100 kişinin kapana kısıldığını söyledi.

Ülke genelinde enerji nakil ve telefon hatlarının kesik olması nedeniyle ölü sayısının ve zararın büyüklüğünün tespit edilmesi süreci oldukça yavaş ilerliyor.

1960: ŞİLİ – Şili’de 9,5 büyüklüğündeki depremde 5 bin 700 kişi hayatını kaybetti. Depremin ardından oluşan tsunami, Pasifik kıyısındaki ülkeleri de tehdit etti ve Hawaii’de 61, Japonya’da 130 kişinin ölümüne yol açtı.

1964: ALASKA - Prens William Boğazı yakınlarındaki 9,2 büyüklüğündeki deprem ve ardından gelen tsunami yüzden fazla kişinin ölümüne yol açtı.

2004: ASYA - Endonezya’ya bağlı Sumatra adası açıklarında 9,1 büyüklüğündeki deprem ve ardından gelen tsunami 10 kadar komşu ülkeyi etkiledi, 270 bin kadar insan öldü ya da kayboldu.

1952: SSCB- Kamçatka Yarımadasında 9 büyüklüğünde meydana gelen deprem ve sonrasındaki tsunami Şili ve Peru’yu da etkiledi. Deprem 2 bin 300 kişinin ölümüne yol açtı.

1906: EKVADOR – Kolombiya ve Ekvador kıyıları açıklarında 8,8 büyüklüğündeki depremin ardından oluşan tsunami bin kadar kişinin ölümüne yol açtı.

1965: ALASKA – 8,7 büyüklüğündeki depremin neden olduğu tsunami Aleoutiennes Adalarını etkiledi.

2005: ENDONEZYA – Sumatra açıklarındaki Nias adası yakınlarında 8,6 büyüklüğündeki depremde 900 kişi öldü, 6 bin kişi yaralandı.

1957: ALASKA – Andreanof Adalarını vuran 8,6 büyüklüğündeki deprem önemli bir tsunami faciasına yol açtı.

17 Ağustos depreminde enkazdaki görüntüsüyle depremin sembolü olan Ömür Kınay, geçen 10 yılda devletten herhangi bir yardım görmediğini belirterek, “Depremzedeler için alınan vergiler benden de alındı” dedi.

7 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin sembolü Ömür Kınay, depremin 10’uncu yılında NTV’ye konuştu.

Canlı yayına eğitim için gittiği İngiltere’den bağlanan Kınay, şunları söyedi:

“Burs alarak özel bir üniversitede eğitimi tamamladım, dil öğrenmek için İngiltere’ye geldim. Buraya bursla değil, kendi imkanlarımla geldim. 17 Ağustos hayatımı tamamen değiştirdi. Benim için daha zor bir hayat başladı. Büyük bir acı yaşamıştık. Annemi kaybetmiştim, sağlığımı yitirmiştim. Gençtim ve çalışmak zorundayım. Depremden sonra herkesin ailesi destek olmuştur; teyzem, anneannem ve kuzenlerim de bana çok yardım etti.

Benim gibi büyük sorunlar yaşayan insanların her zaman bir derdi oluyor. Mevlana’nın 7 öğüdüyle ilgili bir kısa film yaptım. Mevlana felsefesi çok büyük, anlatmak çok zor. Buraya gelmeden önce engellileri konu alan bir animasyon filmi yaptım. Teşekkür ediyorum Okan Bayülgen seslendirmesini, Ceza ise müziğini yaptı. Resim de yapıyorum. Sanat beni rahatlatıyor. Ancak öncelikle burada İngilizce öğrenmem lazım.

Açıkçası ülkemde iş bulamadım. Burada inşallah kendimi geliştirip, döndüğümde orada iş bulabilirim. Ailem Türkiye’de, oradan kopmak istemiyorum. İngiltere’de 1 sene kalıp, geri dönmek istiyorum.

Türkiye’de engelliler için her şey çok zor. Devletten herhangi bir yardım alamıyorsunuz, engelli yardımı alamıyorsunuz. Engelliydim ama aslında engelli olan ben değil; yollar, otobüsler engeldi. Orada asansörsüz mahkeme salonlarına gidiyor, duruşmalara katılamıyordum. İngiltere, kendi vatandaşlarına güzel şartlar sunuyor.

Sizin yayınınıza katılmak için oturduğum yerden Londra’ya tek başıma geldim. Devletin engellilere fırsat verip, önayak olması lazım. Engelliler evden çıkmıyor değil; çıkamıyorlar. Başka şansları yok. Devlet üniversitesine gidemiyorsunuz, maddi nedenlerden özel üniversiteye de gidemiyorsunuz. Engelli kimlik kartını almak için kurul binasına giriyorsunuz. Ancak kurul binası merdivenli, insanlar sizi taşıyorlar. Ulaşım herkes için olmalıdır. Engelliler bir yerden başka bir yere gitmek için taksiye binmek zorunda kalıyor.

Depremden sonra ben yardım görmedim. Kimsenin yardım gördüğünü de bilmiyorum. Depremzedeler için vergiler alındı. Bu vergilere ben de tabii tutuldum. Vergilerden muaf tutulmadık. İkinci evi olanlar için olabilirdi belki ama başka evimiz yoktu, o da yıkıldı. Halen yıkılan eski evimizin parasını tekrar ödüyoruz.”